Babasil (hemoroid) — anal kanal və anal ətrafı bölgənin damar yastıqcıqlarının anormal şəkildə böyüməsi nəticəsindən yaranan xəstəlikdir. Dünya əhalisinin 70–75%-i həyatının müəyyən bir dövründə babasildən əziyyət çəkir. Buna baxmayaraq, utanc hissi insanları vaxtında həkimə müraciətdən çəkindirir.
Babasil Nədir?
Anal kanal xüsusi damar yastıqcıqları ilə örtülüdür — bunlar normal anatomiyanın bir hissəsidir və bağırsaq fəaliyyətinin tənzimlənməsinə kömək edir. Lakin müəyyən amillərin təsiri altında bu yastıqcıqlar şişir, genişlənir və problemlərə yol açır. Məhz bu vəziyyət babasil adlanır.
Babasilin Növləri
Klinik olaraq babasil iki əsas qrupa bölünür:
- Daxili babasil (İnternal hemoroid): Anal kanalın içərisində, göz görməyən yerdə yerləşir. Çox zaman ağrısız olur, lakin defekasiya zamanı qanlı ifrazat verir.
- Xarici babasil (Eksternal hemoroid): Anal açılışın kənarında, dəri altında yerləşir. Qaşınma, ağrı və şişkinlik yaradır. Trombozdur xarici babasil isə kəskin, şiddətli ağrı ilə özünü büruzə verir.
Bundan başqa babasil 4 dərəcəyə bölünür — birinci dərəcədən (yalnız qanaxma) dördüncü dərəcəyə (daimi prolaps, əllə geri qoymaq olmayan) qədər. Dərəcə müalicə metodunun seçimini müəyyən edir.
Babasilin Səbəbləri
- Xroniki qəbizlik — uzun müddət gərginlik
- İshal — davamlı bağırsaq irritasiyası
- Hamiləlik — uterusun rektal venalara basıncı
- Sedanter həyat tərzi, uzun oturma
- Az lifli, işlənmiş qida ilə qidalanma
- Artıq çəki və piylənmə
- İrsi meyl
Əsas Əlamətlər
- Defekasiya zamanı parlaq qırmızı qanaxma (tualet kağızında və ya mis içərisində)
- Anal bölgədə qaşınma, yanma və narahatlıq hissi
- Defekasiyadan sonra natamamlıq hissi
- Anal açılışdan çıxan yumşaq, şişmiş kütlə
- Oturarkən diskomfort
Müasir Müalicə Üsulları
Müalicə metodunun seçimi babasilin dərəcəsindən asılıdır:
Konservativ Müalicə (I–II dərəcə)
- Lifli qida, bol su içmək
- Defekasiya vərdişlərinin düzəldilməsi
- Lokal krem və fitooturaq hamamlar
- Bant liqasiyası (ofis proseduru, anesteziyasız)
Minimal İnvaziv Cərrahi Prosedurlar (II–III dərəcə)
- Lazer babasil müalicəsi: Ağrısız, qansız, cərrahiyyəsiz. 20–30 dəqiqə, eyni gündə evə qayıdış.
- Longo əməliyyatı (PPH): Mukoza kəsilmədən zırıl sıxıcı ilə babasilin yuxarı hissəsi qaldırılır. Ağrı minimaldır.
Cərrahi Müalicə (III–IV dərəcə)
- Ligasure hemoroidektomiya: Enerji əsaslı skalpel ilə qanaxmasız, ağrısız çıxarılma. Ənənəvi hemoroidektomiyaya nisbətən 50% daha az ağrı.
- Milligan-Morgan / Ferguson hemoroidektomiya: Kəskin hemoroidektomiya, IV dərəcə üçün tətbiq edilir.
Profilaktika
Babasilin qarşısını almaq üçün bir neçə sadə qayda var:
- Gündə ən az 25–30 qram lif qəbul edin (tərəvəz, meyvə, taxıl)
- Gün ərzində 2–2,5 litr su için
- Tualet müddətini 5 dəqiqədən artıq uzatmayın
- Fiziki aktivliyi artırın, uzun oturmaqdan çəkinin
- Defekasiya impulsunu gecikdirməyin